Cách đây 65 năm, ngày 1/4/1953, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh QĐND Việt Nam đã ký Quyết định số 06/QĐ thành lập Trung đoàn Pháo cao xạ 367 - Trung đoàn Pháo phòng không đầu tiên của QĐND Việt Nam. Ngày 15/4/1953, tại khu rừng thuộc xã Bộc Nhiêu, Định Hoá, Thái Nguyên, Lễ công bố quyết định thành lập long trọng được tổ chức với sự chứng kiến của 2.700 cán bộ, chiến sĩ. Ngày 1/4 hàng năm trở thành Ngày truyền thống vẻ vang của Bộ đội Pháo cao xạ Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Đoàn Pháo cao xạ Tam Đảo, ngày 22/9/1966. (ảnh tư liệu)

Khắc sâu lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Muốn thắng giặc ta phải có Bộ đội Pháo cao xạ mạnh để trị máy bay của chúng... không được quên tội ác chồng chất của Không quân Pháp đối với đồng bào. Muốn trả thù cho đồng bào phải bắn rơi nhiều máy bay địch. Muốn bắn rơi máy bay địch phải học tập tốt và giữ gìn súng đạn cho tốt” [1]; và mong muốn của Tổng Tư lệnh: “Trong hoàn cảnh một nước, một quân đội chưa có không quân thì Binh chủng Pháo cao xạ lại càng quan trọng. Trung đoàn 367 là một trong những đơn vị có trang bị tương đối hiện đại đầu tiên của Quân đội ta, sẽ là cơ sở và nòng cốt cho việc phát triển lực lượng phòng không to lớn sau này. Sự ra đời của Bộ đội Pháo cao xạ đã đánh dấu một bước trưởng thành và lớn mạnh của Quân đội ta trên con đường tiến lên chính quy, hiện đại” [2], Trung đoàn 367 đã tích cực, bí mật huấn luyện, tiếp nhận và làm chủ vũ khí mới. Chỉ sau thời gian ngắn huấn luyện, đơn vị đã hoàn thành diễn tập bắn đạn thật, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao. Cuối năm 1953 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 367 nhận lệnh cùng quân và dân cả nước tham gia Chiến dịch Điện Biên phủ - trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của dân tộc ta với thực dân Pháp xâm lược. Trong chiến dịch lịch sử này, Bộ đội Pháo cao xạ đã vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ ác liệt, chiến đấu dũng cảm kiên cường bám sát yểm trợ các đơn vị bộ binh tiến công, dùng hỏa lực phòng không bao vây không phận, chặt đứt con đường tiếp tế duy nhất của địch ở Điện Biên Phủ, làm cho địch hoàn toàn bị cô lập, tạo điều kiện cho bộ binh bao vây, áp sát, tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Kết thúc chiến dịch Trung đoàn đã bắn rơi hàng chục máy bay, bắn bị thương hàng trăm chiếc khác, góp phần quan trọng vào Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
 

Đến đầu những năm 60 lực lượng Pháo cao xạ đã phát triển thành một binh chủng hiện đại với hàng chục trung đoàn gồm cả tầm trung và tầm thấp, thực sự trở thành lực lượng đông đảo, rộng khắp, có vai trò cực kỳ quan trọng trong đội hình chiến đấu của Quân chủng Phòng không - Không quân, trong thế trận chiến tranh nhân dân đất đối không chống lại cuộc chiến tranh phá hoại tàn bạo của đế quốc Mỹ, đặc biệt là trận quyết chiến, chiến lược “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” tháng 12/1972 và cuộc Tổng tiến công mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước. Kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng súng pháo cao xạ của 3 thứ quân đã bắn rơi gần 75% số máy bay Mỹ bị bắn rơi trên miền Bắc. Trong đó Bộ đội Pháo cao xạ của Quân chủng Phòng không - Không quân đã bắn rơi 57% tổng số máy bay Mỹ bị Quân chủng Phòng không - Không quân bắn rơi. Với những thành tích và chiến công đặc biệt xuất sắc, Binh chủng Pháo Cao xạ, hàng chục trung, lữ đoàn, tiểu đoàn, đại đội trực thuộc và nhiều cán bộ, chiến sĩ đã vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Bộ đội Pháo cao xạ diễn tập bắn đạn thật.
 

Với sức cơ động nhanh, hỏa lực mạnh, vai trò của Pháo cao xạ trong lực lượng phòng không ba thứ quân vẫn hết sức quan trọng. Pháo cao xạ là một trong các lực lượng chủ yếu của thế trận phòng không nhân dân tiêu diệt các phương tiện đột nhập, tiến công đường không, bảo vệ các mục tiêu yếu địa của Tổ quốc và tham gia bảo vệ các lực lượng trong khu vực phòng thủ của đất nước. Pháo cao xạ cùng với các lực lượng tên lửa phòng không, không quân và các loại hỏa lực phòng không khác tạo nên một hệ thống hỏa lực liên hoàn, rộng khắp nhiều tầng, nhiều lớp, bảo vệ vững chắc vùng trời, vùng biển, đảo thiên liêng của Tổ quốc.

Một là, quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm của Đảng, bám sát tình hình thực tiễn; tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy Đảng các cấp đối với đơn vị; giữ vững tổ chức đảng trong sạch vững mạnh; cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện, đảm bảo mọi hoạt động của bộ đội theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước. Thường xuyên quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, mệnh lệnh của các cấp. Tích cực đổi mới và nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tổ chức và công tác chính sách; nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tin vào sức mạnh của chiến tranh nhân dân, tin vào cách đánh và nghệ thuật tác chiến phòng không của quân và dân ta. Chống mọi quan điểm và những biểu hiện mơ hồ, ảo tưởng dẫn tới chủ quan mất cảnh giác hoặc quá đề cao vũ khí công nghệ cao.

Hai là, không ngừng nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ và khả năng SSCĐ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 765-NQ/QUTW, ngày 20/12/2012  của Quân ủy Trung ương “Về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2013 - 2020 và những năm tiếp theo”; phấn đấu tạo được sự đột phá trong công tác huấn luyện, đào tạo; huấn luyện nâng cao trình độ và khả năng SSCĐ. Tổ chức huấn luyện toàn diện, bảo đảm cho bộ đội sử dụng thành thạo vũ khí, trang bị hiện có, hiểu biết về vũ khí, khí tài, phương tiện của địch để có phương án tác chiến phù hợp. Chủ động trong huấn luyện diễn tập, hiệp đồng chiến đấu cho các lực lượng trong đơn vị và tham gia diễn tập hiệp đồng quân, binh chủng, diễn tập khu vực phòng thủ, tăng cường huấn luyện đêm, huấn luyện cơ động nhanh, huấn luyện phòng tránh đánh trả, huấn luyện hiệp đồng, xử lý các tình huống phức tạp trên biển, đảo, biên giới đất liền và khu vực trọng điểm. Huấn luyện cơ động chuyển hóa thế trận linh hoạt, bảo toàn lực lượng chiến đấu lâu dài và nâng cao hiệu suất chiến đấu, lấy huấn luyện chính trị làm cơ sở, huấn luyện cán bộ làm trọng tâm, tạo ra sức mạnh tổng hợp, sẵn sàng đánh thắng trong mọi tình huống chiến tranh; đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mọi hoạt động.

Ba là, tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo thực hiện tốt Cuộc vận động “Quản lý, khai thác vũ khí, trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông”; đồng thời tích cực, chủ động trong công tác nghiên cứu khoa học, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật nâng cấp, nâng cao độ tin cậy, kéo dài thời gian sử dụng các loại vũ khí trang bị có trong biên chế, nhanh chóng tiếp thu làm chủ vũ khí trang bị mới, cải tiến hiện đại được trang bị... Kinh nghiệm rút ra từ các cuộc chiến tranh trên thế giới gần đây cho thấy, hiện tại và trong tương lai hệ thống pháo phòng không với phương án phòng thủ điểm vẫn giữ vai trò rất quan trọng trong phương án tác chiến chống chiến tranh có sử dụng vũ khí công nghệ cao của đối phương. Pháo phòng không cùng với tên lửa phòng không sẽ tạo nên khu vực phòng thủ điểm chặt chẽ, bảo vệ mục tiêu quan trọng, chống lại các cuộc tiến công có sử dụng vũ khí công nghệ cao của đối phương...

Bộ đội Pháo cao xạ huấn luyện SSCĐ.
 

Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay, Bộ đội Pháo cao xạ cần tiếp tục giữ vững, phát huy truyền thống anh hùng 65 năm qua, chủ động nghiên cứu, kế thừa và phát triển toàn diện những bài học đã được tích lũy trong hai cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc lên một tầm cao mới, nhất là nghệ thuật chiến tranh nhân dân, nghệ thuật tác chiến phòng không nhân dân, mư¬u trí sáng tạo, tích cực chuẩn bị nhiều biện pháp đối phó; đồng thời làm tốt chức năng làm tham mưu cho Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng về xây dựng lực lượng phòng không lục quân, phòng không nhân dân; xây dựng thế trận phòng không nhân dân nhiều tầng, nhiều lớp; lấy lực lượng phòng không 3 thứ quân làm nòng cốt, phát huy sức mạnh tổng hợp của nhiều lực lượng, mọi vũ khí, trang bị hiện có... Bộ đội Pháo cao xạ cùng với các lực lượng khác đảm bảo cho Quân chủng Phòng không - Không quân thực sự là lực lượng nòng cốt trên mặt trận đối không, trong thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc.

[1]. Lịch sử Quân chủng PK-KQ, Tập 1, Nxb QĐND, H. 1991, tr.39, 40.

[2]. Trích thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 367, ngày 10/6/1953. 

Trung tướng Lê Huy Vịnh
Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân
Nguồn: mod.gov.vn