Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Một trong những đặc điểm nổi bật của thời đại ngày nay là sự phát triển nhảy vọt của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, nhất là công nghệ thông tin, sự xuất hiện nền kinh tế tri thức, đã tác động mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực giáo dục - đào tạo. Trong khi đó việc giảng dạy ở các nhà trường giảng viên phải đối mặt với những khó khăn không chỉ về sự thay đổi bổ sung nội dung thường xuyên, phương pháp giảng dạy đa dạng, hấp dẫn thu hút, phù hợp đối tượng mà còn có cả khả năng ứng dụng vận dụng kiến thức vào thực hành, điều kiện dạy và học.... Để giải quyết các vấn đề đó đòi hỏi người giảng viên phải tích cực nghiên cứu khoa học.
Trường Sĩ quan Lục quân 2 khen thưởng các tác giả đoạt giải Tuổi trẻ sáng tạo toàn quân lần thứ 25, năm 2024.
Đối với giảng viên giảng dạy ở bậc học cao đẳng, đại học nghiên cứu khoa học có ý nghĩa phục vụ trực tiếp nâng cao chất lượng bài giảng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo. Vì vậy, ở các bậc học cao đẳng, đại học nghiên cứu khoa học của người giảng viên là yêu cầu đặt ra có vai trò ngày càng quan trọng trong nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường.
Trong thực tế, do những yếu tố khách quan - chủ quan nên thời gian qua, hoạt động nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên ở các bậc học cao đẳng, đại học còn bộc lộ nhiều vấn đề cần phải khắc phục. Một số giảng viên chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò, bản chất của nghiên cứu khoa học trong hoạt động giảng dạy của mình. Coi nghiên cứu khoa học là hoạt động của các nhà khoa học chuyên nghiệp được thực hiện trong các viện, các trung tâm nghiên cứu với những đề tài khoa học cấp quốc gia, cấp ngành, cấp tỉnh, cấp cơ sở, còn nghiên cứu nâng cao chất lượng giảng dạy của giảng viên chỉ đơn thuần là hoạt động chuyên môn. Cả lý luận và thực tiễn đều khẳng định vai trò nghiên cứu khoa học của giảng viên trong nâng cao chất lượng giảng dạy ở các bậc học cao đẳng, đại học hiện nay biểu hiện trên nhiều vấn đề như:
Nghiên cứu khoa học tác động tích cực đến nâng cao chất lượng nội dung bài giảng. Bài giảng là vấn đề cốt yếu, cơ sở nền tảng để người giảng viên thực hiện hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình. Cho nên, đối với mỗi giảng viên dù ở cấp học, bậc học nào muốn giảng dạy đạt chất lượng kết quả cao, thì đòi hỏi phải chuẩn bị tốt nội dung bài giảng. Điều đó, bắt buộc người giảng viên phải tích cực nghiên cứu khoa học, thông qua nghiên cứu các sách, giáo trình, tài liệu có liên quan đến đối tượng và nội dung giảng dạy thu nhận những tri thức cần và đủ để biên soạn nội dung bài giảng. Đồng thời, chính thông qua công tác nghiên cứu chuẩn bị bài giảng còn góp phần cũng cố, nâng cao trình độ tri thức, phương pháp tác phong của người giảng viên. Tuy nhiên, những tri thức cần cho nội dung bài giảng không chỉ có sẵn, và không chỉ gói gọn trong các sách giáo khoa, giáo trình mà nó còn nằm rải rác ở trong các sách, báo, tài liệu…, và đăng tải trên các kênh thông tin khác nhau, buộc người giảng viên phải tìm kiếm khai thác, chắt lọc những gì cần thiết để sử dụng bổ sung làm rõ nội dung bài giảng phù hợp với đối tượng đào tạo. Chính vì vậy, nắm vững quy trình nghiên cứu khoa học là sự chuẩn bị tốt nhất để người giảng viên mở rộng tìm kiếm và thu thập thông tin, nghiên cứu tài liệu biên soạn bài giảng, chuẩn bị thực hành giảng dạy. Vì thế, từ đề cương sơ lược cho đến khi bài giảng được biên soạn xong, mỗi công đoạn, từng bước đi của người giảng viên nó không chỉ mang dấu ấn của phong cách tư duy khoa học, mà là sản phẩm của quá trình nghiên cứu sáng tạo khoa học, không thể xa rời phương pháp nghiên cứu khoa học.
Nghiên cứu khoa học góp phần hình thành, phát triển những phẩm chất nhân cách của người giảng viên. Nghiên cứu khoa học là hoạt động mang tính sáng tạo, nhưng chứa đựng nhiều khó khăn phức tạp không chỉ về nội dung, thời gian, mà nó luôn xuất hiện nhiều vấn đề mới mẻ, nó không chỉ đòi hỏi ở người giảng viên về trình độ tri thức, sự trải nghiệm hiểu biết, mà còn phải có thái độ, ý chí, tinh thần say mê, tình yêu nghề nghiệp, lòng quyết tâm. Hơn nữa, phương pháp tư duy, phương pháp giảng dạy, tác phong, phong cách của người giảng viên không phải tự nhiên mà có được, mà nó là kết quả của quá trình miệt mài hoạt động nghiên cứu sáng tạo khoa học của họ. Thông qua nghiên cứu, tìm tòi sáng tạo góp phần hình thành những phẩm chất nhân cách cần thiết của người giảng viên, đặc biệt những kỹ xảo, kỹ năng sư phạm, xu hướng sư phạm, niềm tin, tình yêu nghề nghiệp, khát vọng vươn lên tự hoàn thiện mình; nó còn góp phần rèn luyện kỹ năng lập luận, cách trình bày diễn đạt nội dung trong từng bài giảng - đó là những phẩm chất nhân cách không thể thiếu của nhà sư phạm.
Nghiên cứu khoa học góp phần hoàn thiện mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy của người giảng viên. Chất lượng giảng dạy của người giảng viên phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó mục tiêu, chương trình, nội dung…là những nhân tố cơ bản quan trọng nhất. Do đó, việc xác định được mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy đúng đắn, khoa học, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và đối tượng sinh viên là cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo. Mặt khác, nghiên cứu khoa học của người giảng viên còn có nhiệm vụ sơ, tổng kết thực tiễn, tìm ra những kinh nghiệm hay, những bài học quý, chỉ ra những thành công, hạn chế, dự báo xu hướng phát triển và đưa ra các quyết định về chuyên môn, sư phạm một cách chính xác góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường. Vì thế, nếu người giảng viên nhận thức và xác định mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy không chuẩn, không phù hợp nó không chỉ đem lại hậu quả xấu cho công tác giảng dạy, mà còn gây cản trở thậm chí làm cho chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường bị tụt hậu xa hơn so với yêu cầu đặt ra.
Để phát huy vai trò nghiên cứu khoa học của giảng viên góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy ở các bậc học cao đẳng, đại học, chúng tôi xin đề xuất một số giải pháp sau:
Một là, giáo dục mục đích, động cơ, thúc đẩy ý chí, tinh thần nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên. Nghiên cứu khoa học gắn liền với quá trình giảng dạy, nó như là một khâu, một bước trong quá trình giảng dạy của người giảng viên. Nó là điều kiện đảm bảo cho nội dung bài giảng của đội ngũ giảng viên ngày càng đúng đủ, cập nhật được những thông tin phong phú sinh động phù hợp đối tượng người học, bổ sung làm cho bài giảng ngày càng sâu sắc. Đồng thời, là vấn đề góp phần quyết định đến khả năng chuyên môn, phương hướng nghề nghiệp sư phạm của mỗi giảng viên. Vì vậy, lãnh đạo, quản lý các nhà trường phải thường xuyên quán triệt, giáo dục cho đội ngũ giảng viên nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò tầm quan trọng của công tác nghiên cứu khoa học trong nâng cao chất lượng giảng dạy của mình. Làm cho mỗi giảng viên luôn nhận thức sâu sắc nội dung, bản chất của nghiên cứu khoa học, coi việc nghiên cứu khoa học không chỉ là trách nhiệm, nhiệm vụ của người giảng viên, mà còn là nhu cầu thường nhật quan trọng, cấp thiết, là công việc thường xuyên, liên tục của giảng viên trong nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường hiện nay.
Hai là, đẩy mạnh phong trào nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên trên cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa diện rộng và chiều sâu. Đây là giải pháp quan trọng tạo nên phong trào nghiên cứu khoa học rộng khắp nhằm lôi cuốn mọi giảng viên tích cực tham gia. Tuy nhiên, đẩy mạnh phong trào nghiên cứu khoa học không thể tràn lan chạy theo số lượng mà phải gắn với chất lượng bài giảng, lấy nâng cao chất lượng giảng dạy làm chính. Để thực hiện điều đó, cần phải kết hợp chặt chẽ giữa diện rộng và chiều sâu. Đây là điều rất khó khăn, bởi quan niệm về nghiên cứu khoa học trong đội ngũ giảng viên chưa thật nhất quán và rõ ràng. Đối với đội ngũ giảng viên, do tính chất nhiệm vụ giảng dạy cho nên tập trung vào viết sáng kiến kinh nghiệm và nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tập trung vào việc đổi mới nâng cao chất lượng bài giảng. Do đó, có thể tuỳ theo tính chất, nhiệm vụ để phát động mọi giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học với những quy mô, tính chất khác nhau. Chẳng hạn, đối với việc nghiên cứu bổ sung nội dung bài giảng, sáng kiến kinh nghiệm nâng cao chất lượng giảng dạy thì nhất thiết mọi giảng viên phải tích cực tham gia, thậm chí phải xác định đây là nhiệm vụ bắt buộc. Nhưng đối với việc nghiên cứu các “đề tài, chuyên đề, tham gia hội thảo” không nhất thiết mọi giảng viên phải tham gia, mà chỉ những giảng viên dự hội thao, hội thi giáo viên giỏi các cấp mới tham gia. Làm tốt vấn đề này, mới có điều kiện để bảo đảm chất lượng nghiên cứu sáng tạo, ứng dụng của người giảng viên theo mục đích yêu cầu đặt ra. Mọi “đề tài, một chuyên đề” tham gia hội thi, hội thao phải chú ý gắn với nâng cao chất lượng giảng dạy. Vì vậy, lãnh đạo, quản lý các trường bậc học cao đẳng, đại học luôn chú trọng bảo đảm số lượng trên cơ sở chất lượng trong công tác nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên.
Ba là, đánh giá đúng và trân trọng kết quả nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên. Kết quả nghiên cứu khoa học của người giảng viên không phải lúc nào cũng được đưa vào ứng dụng, mà có khi nó dễ bị lãng quên, vì một mặt do kết quả chưa thực sự thuyết phục, chất lượng còn hạn chế; mặt khác chúng ta vẫn chưa có biện pháp hữu hiệu để đưa vào tham khảo trong hoạt động giảng dạy của giảng viên. Vì vậy, sản phẩm nghiên cứu khoa học của giảng viên dù là sáng kiến kinh nghiệm hay nghiên cứu sư phạm ứng dụng cần phải được công bố, phổ biến, giới thiệu trong đội ngũ giảng viên cho dù chỉ trong khuôn khổ và điều kiện của từng nhà trường, dù sao đây cũng là thành quả lao động sáng tạo của mỗi giảng viên đạt được. Đặc biệt, cùng với việc giảng dạy, thì việc nghiên cứu khoa học phải là một trong những tiêu chí đánh giá giáo viên giỏi các cấp và là một trong những tiêu chuẩn để bình xét nâng bậc lương, khen thưởng, phong tặng chức danh nhà giáo. Điều này, vừa thể hiện sự trân trọng ghi nhận của tổ chức với lao động khoa học của người giảng viên; vừa có ý nghĩa giáo dục động viên rất lớn, khuyến khích mọi giảng viên không ngừng vươn lên nâng cao chất lượng lao động sáng tạo khoa học của mình. Chính vì vậy, phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp khác nhau để hoạt động nghiên cứu khoa học của người giảng viên ngày càng phát triển sâu rộng và thực sự là một trong những nhân tố góp phần quyết định nâng cao chất lượng giảng dạy ở các nhà trường.
Thiếu tá, ThS Hồ Thị Thủy
Trường Sĩ quan Lục quân 2
