Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Trận Đồng Sổ, ấp Đồng Sổ, xã Lai Uyên, huyện Bến Cát, tỉnh Thủ Dầu Một (nay là Thành phố Hồ Chí Minh), do Tiểu đoàn Phú Lợi, Đại đội 61 và Đại đội 81 bộ đội huyện Bến Cát tập kích Tiểu đoàn biệt kích “Lôi Hổ” ngụy (28/12/1964).
Ấp Đồng Sổ, nằm dọc theo quốc lộ 13, có chiều rộng 1km, chiều dài 2km, địa hình xung quanh là rừng cao su và rừng chồi tương đối thuận lợi cho công tác trinh sát nắm địch và tiếp cận bí mật để tập kích vào trong ấp.
Từ năm 1963, ngụy quyền Sài Gòn đã xây dựng ấp Đồng Sổ thành một ấp chiến lược, gom dân ở các điểm xung quanh vào ấp chiến lược để kiểm soát. Vòng ngoài ấp chiến lược Đồng Sổ có 1 hàng rào dây thép gai, giữa ấp có một bót gác do 1 trung đội bảo an canh giữ. Do vị trí án ngữ trên lộ 13 nên Tiểu đoàn biệt kích “Lôi Hổ” lấy ấp chiến lược Đồng Sổ làm điểm trú quân dã ngoại sau các ngày lùng sục, càn quét tại các xã đông bắc huyện Bến Cát.
Lực lượng của tiểu đoàn biệt kích địch có hơn 200 tên, trang bị gọn nhẹ (súng AR15, trung liên), rất thông thạo địa bàn, khả năng cơ động ứng chiến rất linh hoạt. Khi dừng trú quân thường ở lẫn trong nhà dân, làm cho ta khó phát hiện lực lượng để tiến công tiêu diệt. Thủ đoạn hoạt động của chúng là lùng sục, phục kích đánh chặn các đơn vị nhỏ của ta, bắt cóc cán bộ, quần chúng cách mạng. Khi bị ta tập kích thì co cụm đối phó chờ lực lượng đến giải tỏa.
Thực hiện chủ trương chống phá bình định của Khu ủy và Tỉnh ủy, Tỉnh đội Thủ Dầu Một xây dựng quyết tâm tiêu diệt Tiểu đoàn biệt kích “Lôi Hổ”. Lực lượng thực hiện nhiệm vụ là Tiểu đoàn Phú Lợi chủ lực tỉnh và hai Đại đội 61, 81 bộ đội huyện Bến Cát. Cách đánh của ta là bám sát hoạt động của địch, khi chúng tạm dừng trú quân, thì tiến hành tập kích tiêu diệt.
Quân số tham gia trận đánh hơn 300 cán bộ, chiến sĩ. Trang bị vũ khí 1 súng ĐKZ57mm, 1 súng cối 81mm, 4 súng đại liên, hơn 100 súng tiểu liên và súng trường. Đội hình chiến đấu chia làm 3 bộ phận:
Bộ phận tiến công vào ấp chiến lược Đồng Sổ gồm Đại đội 301, Đại đội 304, Đại đội 306 của Tiểu đoàn Phú Lợi. Lực lượng này hình thành 4 mũi tiến công từ các hướng đông, đông nam, tây và tây nam ấp vào bên trong, sau đó phát triển dọc theo ấp về hướng bắc.
Bộ phận đón lõng địch rút chạy gồm Đại đội 61 và Đại đội 81 bộ đội địa phương Bến Cát, bố trí phía bắc ấp chiến lược 500m, đảm nhiệm chặn đánh tiêu diệt quân địch rút chạy từ Đồng Sổ về Chơn Thành theo lộ 13.
Bộ phận kìm chế pháo địch ở Bến Cát do đại đội hỏa lực của Tiểu đoàn Phú Lợi đảm nhiệm (sử dụng 1 súng ĐKZ và 1 cối 81mm) bắn phá kìm chế trận địa pháo địch ở Bến Cát không cho chúng chi viện lực lượng ở Đồng Sổ trong quá trình ta thực hành tiến công.
Quyết tâm chiến đấu của Tiểu đoàn là: bí mật cơ động lực lượng, tập kích bất ngờ ngay sau khi địch mới tạm dừng trú quân, chưa có điều kiện tổ chức chiến đấu, đội hình còn lộn xộn, sơ hở mất cảnh giác nhất. Để thực hiện quyết tâm, Tiểu đoàn Phú Lợi đã cử trinh sát phối hợp với du kích địa phương liên tục bám nắm địch suốt trong 22 ngày. Bộ đội được tổ chức luyện tập kỹ theo phương án chiến đấu. Do vậy, thời gian chuẩn bị cho trận đánh chỉ trong 3 giờ các đơn vị tổ chức hành quân và thực hành chiếm lĩnh đúng thời gian kế hoạch.
21 giờ ngày 28/12/1964, các bộ phận tham gia trận đánh đã bí mật chiếm lĩnh xây dựng trận địa. 23 giờ, mũi tiến công hướng đông ấp chiến lược nổ súng tiến công địch. Theo hiệp đồng tiếng súng, các mũi tiến công của ta nhanh chóng vượt rào đánh vào bên trong ấp chiến lược Đồng Sổ, lúc này trời tối, địch đóng xen trong nhà dân rất khó phát hiện, để bảo đảm an toàn cho nhân dân trong ấp chiến lược, các tổ xung kích của ta buộc phải hạn chế sử dụng lựu đạn, thủ pháo nên sức tiến công giảm, tốc độ tiến công chậm, sau 2 giờ ta mới đánh chiếm được toàn bộ ấp chiến lược. Địch chạy dạt về phía bắc ấp thì bị lực lượng phục kích đón lõng của ta đánh tiêu diệt một số lớn. 2 giờ ngày 29/12/1964, trận đánh kết thúc thắng lợi, ta tổ chức tảo trừ trận địa, bắt tù binh, thu vũ khí. Trong suốt thời gian nổ súng tiến công và thời gian thu gom tù binh, hàng binh, vũ khí, bộ phận pháo liên tục kìm chế làm pháo binh địch không thể chi viện cho địch ở Đồng Sổ. Tuy nhiên, do tảo trừ trận địa không kỹ nên khi ta chuẩn bị lui quân, một bộ phận địch còn sót trong ấp ném lựu đạn vào vị trí tập trung tù binh làm hàng chục tù binh địch chết và bị thương, 2 đồng chí làm nhiệm vụ áp giải tù binh hy sinh.
Kết quả: 2 giờ 30 phút ngày 29/12/1964, các đơn vị tổ chức lui quân về căn cứ theo kế hoạch. Ta tiêu diệt tiểu đoàn biệt kích ngụy, diệt 80 tên, bắt 52 tên, thu 105 súng tiểu liên và súng trường tự động. Ta hy sinh 10, bị thương 10 đồng chí.
Trận tập kích ấp Đồng Sổ thể hiện quyết tâm chiến đấu rất cao của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Phú Lợi, Đại đội 61, Đại đội 81 bộ đội địa phương huyện Bến Cát, kiên trì bám địch nhiều ngày tìm thời cơ tiêu diệt địch, khi có thời cơ xuất hiện, nhanh chóng vừa cơ động vừa bổ sung quyết tâm chiến đấu, triệt để khai thác yếu tố bất ngờ (đánh địch sau 3 giờ chúng hành quân về điểm trú quân) làm chúng chưa kịp chuẩn bị đối phó.
Trận đánh trong ấp chiến lược có dân nhưng chỉ huy đơn vị giải quyết tốt tình huống bằng vận dụng lối đánh gần, đẩy dần địch ra ngoài ấp để bộ phận đón lõng tiêu diệt nên đạt hiệu quả chiến đấu cao mà vẫn bảo đảm an toàn cho nhân dân. Đây là một kinh nghiệm tốt vận dụng trong các trận tập kích địch trú đóng trong ấp chiến lược có nhân dân. Điểm hạn chế của trận đánh là công tác lùng sục, tảo trừ trận địa chưa chặt chẽ, để sót địch, mất cảnh giác để địch gây thương vong cho ta và một số tù binh sau khi trận đánh kết thúc.
Trường Giang, Nguyệt Phương, Phú Thành
Trích sách “400 Trận đánh của LLVT Quân khu 7 (1945 - 1989)”
